Hoeveel bedraagt het loon van een brandweerman?

Zondag verloor een brandweerman het leven in een brand in het cinemacomplex ‘Imagix’ in Bergen. Beroeps -of vrijwillige brandweermannen, hoe verloopt de aanwervingsprocedure en hoeveel verdienen ze?

Jean Pirotte, nationaal secretaris van de IFOD/FISP, Intercategorielle Federatie Openbare Diensten en hevige voorstander van een reformatie van het systeem van vrijwillige brandweermannen, geeft een antwoord op onze vragen.

Hoe word je beroepsbrandweerman? Er is een verschil tussen beroeps -en vrijwillige brandweermannen. Deze eerste zijn wettelijk gezien gemeentelijke ambtenaren van wie het statuut gereglementeerd is door de civiele veiligheidsdienst. De vrijwillige brandweerlui zijn zij die afhankelijk zijn van de gemeente.

Van de 17.000 actieve brandweerlui in België zijn nauwelijks 4.500 beroeps, en meer dan 12.000 vrijwilligers. De 246 brandweerkorpsen in ons land kunnen gemengd zijn, dus bestaande uit vrijwilligers zowel als beroepsbrandweerlui.

Om beroepsbrandweerman te worden, moet de kandidaat wachten op een openbare oproep van het brandweerkorps. Als de kandidaat voldoet aan de vereisten, zoals een bewijs van goed gedrag en zeden bijvoorbeeld, wordt de kandidaat uitgenodigd voor een medisch onderzoek om zeker te zijn dat hij beschikt over een goede algemene fysische conditie en moet hij een hele reeks psychische en sportieve testen uitvoeren. Deze testen maken deel uit van het officiële reglement en is uniek in België.

Als de kandidaat slaagt op de testen, moet hij een opleiding van een maand en half volgen in een van de vijf professionele brandweerscholen in Brussel, Charleroi, Luik, Antwerpen en Gent. Daarna moet hij een proefperiode van een jaar volgen. Op het einde wordt hij, mits de proefperiode goed gegaan is, aangesteld. Eens benoemd, blijven de brandweerlieden genieten van een permanente opleiding.

Hoe word je vrijwillige brandweerman? Om vrijwilliger te worden moet de kandidaat zich aansluiten bij de gemeente waar een brandweerkorps is en moet hij een opleiding van één of twee maand volgen in een provinciale brandweerschool.

Ze genieten van een kortere en minder volledige opleiding. De beroepsbrandweer krijgt een volledigere opleiding en wordt bijvoorbeeld ook getraind om tegen de ‘nieuwe gevaren’ zoals chemische risico’s te strijden.

Vrijwillige brandweerlui onder de loep genomen Bij de beroepsbrandweer worden de werkuren en de uren die ze van wacht zijn geregeld volgens de officiële wetgeving. In het geval van vrijwilligers is het gebruikelijk dat er soms meer dan 38 uren per week worden gepresteerd of dat ze gedurende een volledige week (of meer) van wacht zijn. Volgens de Europese richtlijnen in verband met de werkvoorwaarden gaat het om illegale situaties waartegen de syndicaten zich kanten.

Meer en meer vrijwillige brandweerlui combineren deze activiteit met een andere job. De gemeente regelt de werktijden zelf: niets is vastgelegd. In een kazerne waar zowel vrijwilligers als beroepsbrandweerlui zitten, kan het zijn dat de regels die van toepassing is op de ene brandweerman, niet van toepassing is op de andere. Er wordt dus duidelijk gewerkt met ‘twee maten, twee gewichten’.

1.500€ netto voor de beroepsbrandweerlui, 200 tot 3.500€ voor vrijwilligers Ook in termen van loon zijn de verschillen opmerkelijk. Beroepsbrandweerlui worden betaald volgens de schaalverdeling van ambtenaren. Hun beginsalaris ligt rond de 1.400 en 1.500 euro netto, en kan oplopen tot 2.300 en 2.500 euro netto voor een gegradueerde brandweerman op het einde van zijn carrière.

In het geval van vrijwilligers, is er geen vast salaris. Het is aan de gemeente zelf om te beslissen over het loon van zijn vrijwilligers. De kloof tussen het inkomen die de verschillende gemeentes betalen is groot. Het verschil kan gaan van enkele honderden euro’s, maar in extreme gevallen spreekt men zelfs over een verschil van 3.500 euro per maand.

“Het misbruik is niet ongewoon”, meld Jean Pirotte. “Sommige werklozen oefenen de activiteit van vrijwillige brandweerman uit en krijgen bovenop hun werkloosheidsuitkering ook nog eens het loon dat ze krijgen om vrijwilligerswerk te doen. De civiele veiligheidsdienst van het ministerie van Binnenlandse Zaken zou hierop controles moeten uitvoeren, maar doen dit niet.”

"Een waardeloos systeem dat vrijwilligers de kans geeft om een professioneel statuut te krijgen", meldt Jean Pirotte, pleiter van een totale hervorming. "Het gerecht heeft onlangs een uitspraak gedaan dat de gemeenten verplicht om de uren dat de vrijwilligers van wacht zijn, zelf als ze niet moeten vertrekken op interventie, uit te betalen. Dit is een kleine stap voorwaarts in de strijd naar een regularisatie van het systeem."